Najwyższym pasmem Gór Świętokrzyskich są Łysogóry. Ich najwyższym szczytem – i jednocześnie najwyższym punktem całego regionu – jest Łysica, której wysokość w zależności od źródła wynosi 612 m lub 614 m n.p.m.
Proste pytanie, a jednak odpowiedź potrafi przysporzyć wątpliwości – głównie przez rozbieżności w danych i mylenie nazw szczytów z nazwami pasm. Wyjaśniamy to raz a dobrze: od geografii po kontrowersje pomiarowe.
Najwyższe pasmo – Łysogóry
Łysogóry rozciągają się na długości około 25 km i stanowią centralną część Gór Świętokrzyskich. To właśnie tu skupiają się wszystkie najwyższe wzniesienia regionu, a samo pasmo wyraźnie góruje nad sąsiednimi grzbietami.
Nazwa pasma pochodzi od charakterystycznych, bezleśnych wierzchołków, które odsłaniały gołoborza – rumowiska skalne typowe dla tego obszaru. Dziś większość Łysogór porasta las, ale krajobraz wciąż robi wrażenie, zwłaszcza na odcinku między Świętą Katarzyną a Nową Słupią.
Łysogóry to nie tylko najwyższe pasmo Gór Świętokrzyskich, ale też ich geograficzne i turystyczne centrum. Główna oś całego regionu liczy około 70 km, a Łysogóry zajmują jej środkową, najwyższą część.
Najwyższy szczyt – Łysica
Łysica, nazywana też Górą Świętej Katarzyny, to bezdyskusyjnie najwyższy punkt Gór Świętokrzyskich. Znajduje się w zachodniej części Łysogór, niedaleko miejscowości Święta Katarzyna, i jest jednym z 28 szczytów należących do Korony Gór Polski.
Co ciekawe, Łysica jest jednym z najniższych szczytów w tym zestawieniu, ale dla wielu turystów stanowi przyjemne i łatwo dostępne wyzwanie. Szlaki w tym rejonie nie są wymagające technicznie, a widoki z wierzchołka – mimo zalesienia – mają swój surowy, świętokrzyski charakter.
Skąd się bierze różnica 612 i 614 m n.p.m.?
To jedna z najczęściej powtarzanych geograficznych zagadek w Polsce. W nowszych opracowaniach i popularnych przewodnikach dominuje wartość 614 m n.p.m. Starsze mapy i część publikacji naukowych podają jednak 612 m n.p.m.
Różnica wynika najpewniej z różnych metod pomiaru i zaokrągleń. W praktyce turystycznej nie ma ona większego znaczenia – obie wartości są poprawne w zależności od przyjętego źródła. Szkoły najczęściej uznają 614 m n.p.m., natomiast w niektórych testach geograficznych wciąż pojawia się 612 m n.p.m.
Jeżeli przygotowujesz się do sprawdzianu lub konkursu, sprawdź, z jakiego podręcznika korzysta nauczyciel. Część materiałów dydaktycznych podaje 612 m n.p.m., ale przeważająca większość nowszych źródeł wskazuje 614 m n.p.m.
Inne szczyty, które warto znać
Łysogóry to nie tylko Łysica. Drugim pod względem wysokości i rozpoznawalności szczytem jest Święty Krzyż, zwany też Łysą Górą lub Łyścem. Jego wysokość to 594–595 m n.p.m., a na szczycie znajduje się klasztor z relikwiami Krzyża Świętego – stąd nazwa.
Poza Łysogórami w Górach Świętokrzyskich znajduje się jeszcze kilka innych pasm, z których każde ma swój najwyższy punkt. Poniższa tabela zestawia trzy główne pasma i ich kulminacje.
| Pasmo | Najwyższy szczyt | Wysokość |
|---|---|---|
| Łysogóry | Łysica | 614 m n.p.m. |
| Pasmo Jeleniowskie | Szczytniak | 554 m n.p.m. |
| Pasmo Dobrzeszowskie | Dobrzeszowska Góra | ok. 368 m n.p.m. |
Jak widać, Łysogóry wyraźnie dominują nad pozostałymi grzbietami – różnica między Łysicą a Szczytniakiem wynosi około 60 metrów. Pasmo Jeleniowskie bywa dobrą alternatywą turystyczną dla osób szukających ciszy z dala od popularnych szlaków Łysogór.
Wiele osób mylnie uznaje Święty Krzyż za najwyższy szczyt regionu. To błąd wynikający z ogromnej rozpoznawalności klasztoru i samej nazwy, która kojarzy się z całymi Górami Świętokrzyskimi. W rzeczywistości Łysica przewyższa go o kilkanaście metrów.
Łysogóry i Świętokrzyski Park Narodowy
Świętokrzyski Park Narodowy obejmuje przede wszystkim Łysogóry – to tutaj znajduje się większość jego powierzchni i wszystkie najcenniejsze przyrodniczo obszary, w tym słynne gołoborza. Park chroni nie tylko ukształtowanie terenu, ale także unikalne ekosystemy leśne i pozostałości po dawnym górnictwie.
Jeżeli planujesz wejście na Łysicę, najprawdopodobniej będziesz poruszać się po terenie parku narodowego. Szlaki są dobrze oznakowane, a wstęp na niektóre odcinki wymaga biletu. Najdogodniejszym punktem startowym jest Święta Katarzyna, skąd na szczyt prowadzi czerwony szlak.
FAQ – pytania i odpowiedzi
Jakie jest najwyższe pasmo Gór Świętokrzyskich?
Najwyższym pasmem są Łysogóry, ciągnące się na długości około 25 km w centralnej części regionu.
Jaki jest najwyższy szczyt Gór Świętokrzyskich?
To Łysica – najwyższy punkt Łysogór i całego regionu, o wysokości 612 lub 614 m n.p.m. w zależności od źródła.
Czy Święty Krzyż jest najwyższym szczytem regionu?
Nie. Święty Krzyż (Łysa Góra) ma 594–595 m n.p.m. i jest drugim co do wysokości szczytem Łysogór, po Łysicy.
Skąd różnica w wysokości Łysicy – 612 m czy 614 m?
Wynika z różnych metod pomiarowych. Większość nowszych publikacji wskazuje 614 m n.p.m., starsze źródła podają 612 m n.p.m.
Czy Łysogóry należą do Świętokrzyskiego Parku Narodowego?
Tak, park obejmuje przede wszystkim Łysogóry wraz z Łysicą i innymi wzniesieniami pasma.