Góra Athos w Grecji – zwiedzanie, atrakcje, informacje
Góra Athos to jedno z najbardziej fascynujących i tajemniczych miejsc w Grecji. Ten autonomiczny półwysep zamieszkują mnisi prawosławni od ponad tysiąca lat. Choć dostęp do klasztorów jest ograniczony, okolice oferują niezwykłe atrakcje dla każdego podróżnika.
Czym jest Góra Athos?
Góra Athos, zwana również Świętą Górą, to wyjątkowa autonomiczna republika mnichów położona na wschodnim „palcu” półwyspu Chalkidiki. Od 1054 roku stanowi prawosławne centrum duchowe. Ten unikalny region ma status okręgu autonomicznego i jest jedynym takim miejscem w Europie.
Wspólnotę Góry Athos tworzy 20 klasztorów, 12 skitów i około 700 domów monastycznych. Obecnie mieszka tam około 1400 mnichów z różnych krajów prawosławnych. Góra Athos od 1988 roku znajduje się na liście UNESCO.
Historia i legendy Świętej Góry
Według chrześcijańskiej tradycji Najświętsza Maryja Panna dotarła na Athos podczas podróży na Cypr. Statek zboczył z kursu i zakotwiczyć musiał w pobliskim porcie. Matka Boska, oczarowana pięknem góry, pobłogosławiła ją i poprosiła Jezusa, aby stała się jej ogrodem.
Historycy przesuwają początki życia klasztornego na IX wiek. Pierwszy statut wspólnoty mnichów został podpisany w 972 roku przez cesarza bizantyjskiego Jana Tzimiskesa. Za prawdziwego założyciela wspólnoty uważa się świętego Atanazego, który w 963 roku założył klasztor Wielka Ławra.
Wielka Ławra
Najstarszy i największy z monasterów powstał przy wsparciu cesarza Nicefora II Fokasa. W jego bibliotece znajduje się 2116 greckich rękopisów i ponad 20 000 drukowanych ksiąg. To jedna z najbogatszych kolekcji greckich manuskryptów na świecie.
Klasztor Vatopedi
Drugi w hierarchii monaster przechowuje niezwykłe artefakty religijne. Najważniejszy to Pas Matki Bożej, który według tradycji prawosławnej nosiła na ziemi. Znajduje się tu także srebrny relikwiarz z czaszką św. Jana Chryzostoma.
Zasady dostępu do Góry Athos
Na Athos mają wstęp wyłącznie mężczyźni od 18 roku życia. Kobiety od 1060 roku mają wstęp całkowicie wzbroniony. Nawet dla mężczyzn wejście nie jest łatwe.
Wiza diamonitirion
Obowiązuje dzienny limit 10 mężczyzn nieortodoksyjnych i 100 Greków oraz wyznających prawosławie. Wszyscy muszą wcześniej uzyskać specjalną wizę diamonitirion. Kosztuje ona 30 euro i jest ważna przez 4 dni.
Pozwolenie można uzyskać w Biurze Pielgrzymkowego Góry Athos w Salonikach. Ze względu na ograniczoną liczbę miejsc wniosek należy złożyć kilka tygodni wcześniej. Pobyt oraz posiłki w klasztorach są bezpłatne.
Zasady podczas wizyty
Podczas pobytu na półwyspie obowiązują surowe reguły:
- noszenie wyłącznie spodni z długą nogawką oraz koszul z długim rękawem,
- zakaz kręcenia filmów w klasztorach,
- konieczność zapytania o pozwolenie przed robieniem zdjęć,
- zamykanie bram klasztorów po zapadnięciu zmroku
Atrakcje w okolicy Góry Athos
Choć dostęp do samej Góry Athos jest ograniczony, okolice oferują wiele fascynujących miejsc. Region wschodnich Chalkidiki kryje historyczne wioski, starożytne ruiny i piękne plaże.
Arnea – historyczna wioska macedońska
Wzniesiona na zboczach góry Holomontas na wysokości 600 m n.p.m. Arnea to jedna z najpiękniejszych wiosek Chalkidiki. Charakterystyczne domy z XIX wieku z macedońską architekturą tworzą urokliwy krajobraz.
Wąskie, brukowane uliczki prowadzą do głównego placu z wiekowym platanem. Według miejscowych wierzeń woda wypływająca spod drzewa ma magiczne właściwości. W wiosce znajdziesz Muzeum Historii i Folkloru oraz Muzeum Tkactwa (wstęp 2 euro).
Stagira – miasto Arystotelesa
Na malowniczym półwyspie koło wioski Olimpiada znajdują się ruiny starożytnego miasta Stagira. Założone w 655 roku p.n.e. przez kolonistów z wyspy Andros, słynie jako miejsce narodzin Arystotelesa.
Na terenie zobaczysz dobrze zachowane pozostałości starożytnych murów, Agory oraz fragmenty domów. Na północnym wzgórzu odkryto pozostałości świątyni z VI w. p.n.e. Wstęp wolny, otwarte środa-poniedziałek 8:30-15:30.
Uranupoli – brama do Świętej Góry
To stąd odpływają promy w stronę Góry Athos. Niewielka miejscowość turystyczna powstała w IV wieku p.n.e. Najważniejszą atrakcją jest bizantyjska wieża Prosforion z XIV wieku wzniesiona nad brzegiem morza.
Wieża była kilkakrotnie rozbudowywana, przez co z każdej strony wygląda inaczej. Istnieje możliwość wejścia do środka za dodatkową opłatą.
Klasztor Zygou
Zaledwie 40 metrów od granicy z Autonomiczną Republiką Góry Athos znajdziesz ruiny klasztoru Zygou. Pierwsza wzmianka pochodzi z 942 roku, a w XI wieku był jednym z najważniejszych na Górze Athos.
To jedyny klasztor Góry Athos, który mogą zwiedzić kobiety. Podczas wykopalisk odsłonięto katolikon z zachowanymi mozaikami i fragmentami malowideł. Ceny biletów: 4 euro normalny, 2 euro ulgowy.
Rejs wzdłuż wybrzeża Góry Athos
Jedyną okazją dla kobiet oraz turystów bez wizy, aby zobaczyć klasztory, jest udział w rejsie. Trasa rozpoczyna się w porcie Uranupoli i trwa 3 godziny.
Podczas wycieczki można odkryć surowe piękno skalistego półwyspu oraz dostrzec klasztory na zachodnim wybrzeżu. Z uwagi na przepisy łodzie muszą zachować odległość co najmniej 500 metrów od brzegu.
Rejsy organizowane są od kwietnia do października. Koszt wynosi 20 euro. Z głośników w kilku językach puszczane są informacje o mijanych budowlach.
Wyspy w okolicy
Wyspa Amuliani
Jedyna zamieszkała wysepka Chalkidiki oddalona jest o 15 minut przeprawy promowej od portu Tripiti. Powierzchnia 4,5 kilometra kwadratowego porośnięta drzewkami oliwnymi oferuje krystalicznie czystą wodę i spokojne plaże.
Większość tawern i sklepów znajduje się w porcie. Najpopularniejsza plaża Alikes oferuje leżaki i parasole, podczas gdy mniejsze zatoki zachowują dziki charakter.
Wysepki Drenia
Sześć niewielkich wysepek wystających z dna morskiego 2 mile morskie od Uranopoli nazywanych również Wyspami Osłów. Turkusowa woda i piaszczyste plaże przypominają Karaiby.
Tylko jedna wyspa Artemis jest zorganizowana z parasolami, leżakami, restauracją i dwoma barami plażowymi. Pozostałe wyspy można zwiedzać samodzielnie, dopływając do nich.
Plaże regionu wschodnich Chalkidiki
Region nie jest tak popularny jak pozostałe „palce” Chalkidiki, dzięki czemu oferuje spokojne plażowanie. Plaże są mało skomercjalizowane z fantastycznym kolorem wody oraz jasnym piaskiem.
Najpiękniejsze plaże znajdziesz na wyspach Drenia i Amuliani oraz w okolicy Olimpiady i Nea Rodha. Każda z nich jest łatwo dostępna w sezonie letnim.
Kuchnia Chalkidiki i festiwal Kouzina
Kuchnia regionu stanowi połączenie tradycji greckiej z macedońską. Dominują świeże, lokalne produkty, owoce morza, sery i aromatyczne zioła. Region słynie szczególnie z małży w sosie pomidorowym oraz koziego sera.
Warto spróbować tradycyjnej sałatki horiatiki, bureka z farszem grzybowym oraz lokalnych alkoholi. Wino Retsina przyprawiane sosnową żywicą oraz mocny alkohol Tsipouro to lokalne specjały.
Festiwal kulinarny Kouzina
Od 10 lat na przełomie maja i czerwca organizowany jest miesięczny festiwal kulinarny. To wyjątkowa okazja spróbowania lokalnych smakołyków przygotowywanych z ekologicznych produktów oraz świeżych owoców morza.
Festiwal połączony jest z pokazami, konkursami, lekcjami gotowania oraz występami grup folklorystycznych. Dania przygotowywane są z miejscowych, aromatycznych ziół oraz tradycyjnych receptur.
Jak dojechać do okolic Góry Athos?
Góra Athos znajduje się na wschodzie Chalkidiki. Można dojechać bezpośrednio z Polski samochodem lub samolotem do Salonik. Z lotniska kursuje linia autobusowa nr 78 do centrum miasta za 2 euro.
Z Salonik do Uranupoli kursują autobusy KTEL-Chalkidiki z odjazdami około 6:15 i 8:00. Podróż trwa około 2 godzin. Najlepiej kupić bilet powrotny od razu.
Autobusy dalekobieżne odjeżdżają z peryferyjnej stacji Chalkidiki Bus Station. Można tam dojechać miejscowym autobusem 45A. W Uranupoli znajduje się biuro wydające zezwolenia na wjazd do Republiki Góry Athos.
Praktyczne informacje
Najlepsza pora na podróż to wiosna od marca do czerwca oraz jesień od września do listopada. Należy unikać miesięcy letnich ze względu na tłumy turystów i upały.
Walutą jest euro, telefony GSM działają bez problemów. Ceny podobne do greckich. W klasztorach obowiązuje ścisły zakaz filmowania.
Pamiętaj, że po zapadnięciu zmroku bramy klasztorów są zamykane i otwierane ponownie dopiero o świcie – tradycja trwająca nieprzerwanie od wieków.
Region wschodnich Chalkidiki oferuje także wspaniałe możliwości trekkingu. Liczne szlaki turystyczne poprowadzone są wśród małych wiosek oraz niedużych kościółków z niesamowitymi panoramami czekającymi na odkrycie.
