Największy cmentarz w Europie

Największym cmentarzem w Europie pod względem powierzchni jest Cmentarz Ohlsdorf w Hamburgu – zajmuje 391 hektarów i mieści ponad 300 tysięcy grobów. Cmentarz Centralny w Szczecinie, często błędnie podawany jako europejski lider, jest trzeci na kontynencie z powierzchnią 172,33 ha.

Pytanie o największy cmentarz w Europie pojawia się zaskakująco często – i równie często pada na nie błędna odpowiedź. W wielu polskich artykułach tę rolę przypisuje się szczecińskiemu Cmentarzowi Centralnemu. Tymczasem przed nim są dwie inne nekropolie. Poniżej znajdziesz rzetelne porównanie największych cmentarzy Europy, z danymi powierzchniowymi, historią i kilkoma faktami, które rzadko pojawiają się w jednym miejscu.

Który cmentarz jest naprawdę największy w Europie?

Największym cmentarzem w Europie jest Cmentarz Ohlsdorf w Hamburgu (niem. Hamburger Friedhof Ohlsdorf). Zajmuje 391 hektarów, co odpowiada mniej więcej powierzchni pięciu Central Parków w Nowym Jorku. Pochowano tu ponad 300 tysięcy osób, a łączna pojemność nekropolii szacowana jest nawet na 1,5 miliona pochówków.

Na drugim miejscu plasuje się Wiener Zentralfriedhof – Centralny Cmentarz Wiednia. Jego powierzchnia wynosi około 250 hektarów, a spoczywa na nim ponad 3 miliony osób, w tym Beethoven, Brahms, Schubert i Strauss. To miejsce ma wyjątkową pozycję w europejskiej kulturze funeralnej.

Trzeci jest Cmentarz Centralny w Szczecinie z powierzchnią 172,33 hektara. To jednocześnie największa nekropolia w Polsce. Mimo że bywa przedstawiany jako europejski lider, w rzeczywistości ustępuje dwóm wyżej wymienionym obiektom.

W zestawieniach pojawia się również brytyjski cmentarz Brookwood w Surrey (ok. 202 ha), co sprawia, że klasyfikacja zależy od przyjętych kryteriów i źródeł. Ohlsdorf pozostaje jednak niekwestionowanym liderem.

Największe cmentarze Europy – porównanie

Cmentarz Ohlsdorf – park, który jest nekropolią

Ohlsdorf otwarto w 1877 roku jako pierwszy na świecie cmentarz-park. Projekt opierał się na założeniu, że miejsce pochówku może być jednocześnie przestrzenią odpoczynku dla żywych. Dziś przyciąga około 2 milionów odwiedzających rocznie – nie tylko po to, by składać hołd zmarłym, ale żeby spacerować, biegać czy po prostu siedzieć przy stawie.

Na jego terenie znajduje się kilkaset zbiorników wodnych, dziesiątki budynków i mauzoleów, a także sieć komunikacji miejskiej – po nekropolii kursują autobusy linii 170 i 270 oraz historyczny tramwaj. To nie metafora: cmentarz ma własne przystanki.

Pochowani są tu m.in. politycy, artyści i ofiary II wojny światowej. Jedna z kwater upamiętnia ponad 36 tysięcy ofiar bombardowania Hamburga w 1943 roku.

Dlaczego Szczecin jest mylnie nazywany największym?

Błąd jest zadziwiająco trwały. Cmentarz Centralny w Szczecinie przez lata był promowany jako „największy w Europie” w lokalnych materiałach turystycznych i popularnych artykułach. Fraza ta powtarzała się w kolejnych tekstach bez weryfikacji i utrwaliła się w obiegu.

Tymczasem już porównanie samych liczb pokazuje przepaść: 172 ha Szczecina wobec 391 ha Hamburga. Szczecin pozostaje jednak największym cmentarzem w Polsce i trzecim w Europie – co samo w sobie jest faktem wartym uwagi.

Cmentarz Centralny w Szczecinie jest największy w Polsce, ale nie w Europie. To ważne rozróżnienie, które warto znać, zanim powielimy popularny mit.

Historia Cmentarza Centralnego w Szczecinie

Nekropolia przy ul. Ku Słońcu powstała na przełomie XIX i XX wieku. Oficjalne otwarcie odbyło się 6 grudnia 1901 roku, gdy obiekt zajmował 64 hektary. W 1919 roku powiększono go do 153 ha, a w kolejnych dekadach osiągnął obecne 172,33 ha.

Od momentu otwarcia pochowano tu ponad 300 tysięcy osób. Na terenie cmentarza rośnie ponad 400 gatunków drzew i krzewów – to jeden z najbogatszych botanicznie obszarów zieleni miejskiej w Polsce. Z tego powodu obiekt bywa nazywany nie tylko nekropolią, ale i ogrodem dendrologicznym.

Na cmentarzu zachowały się nagrobki z epoki wilhelmińskiej, mauzolea, zabytkowe kaplice i pomniki. Część z nich pochodzi z okresu, gdy Szczecin był jeszcze Stettinem – miastem niemieckim.

Wiener Zentralfriedhof – cmentarz koncertowy

Centralny Cmentarz Wiednia otwarto w 1874 roku. Przez ponad 150 lat stał się miejscem pochówku ponad 3 milionów wiedeńczyków. To liczba większa niż obecna populacja samego Wiednia.

Nekropolia słynie z kwatery muzyków – spoczywają tu Beethoven, Brahms, Schubert, Johann Strauss ojciec i syn, oraz symboliczny grób Mozarta (pochowanego faktycznie gdzie indziej). Co roku w okolicach Wszystkich Świętych władze miasta organizują tu specjalne inicjatywy kulturalne. Wiedeńczycy traktują cmentarz jako miejsce codziennego spaceru – nie inaczej niż park.

Największy cmentarz na świecie – dla porównania

Jeśli europejskie liczby robią wrażenie, warto zerknąć na skalę globalną. Największym cmentarzem na świecie jest Wadi al-Salam (arab. Dolina Pokoju) w irackim Nadżafie. Zajmuje ponad 917 hektarów – ponad dwa razy więcej niż Ohlsdorf – i jest miejscem spoczynku dziesiątek milionów szyickich muzułmanów z całego świata. Pochówki odbywają się tam nieprzerwanie od ponad 1400 lat.

Na tym tle Hamburg z 391 ha wciąż robi wrażenie – ale skala Wadi al-Salam pokazuje, że europejskie rekordy to inna kategoria niż ta, w której operuje Bliski Wschód.

Czy duże cmentarze mają znaczenie przyrodnicze?

Tak i to niemałe. Rozległe nekropolie funkcjonują w miastach jak enklawy zieleni niedostępne dla zabudowy. Ohlsdorf jest siedliskiem licznych gatunków ptaków i owadów. Szczecin może pochwalić się wspomnianymi 400 gatunkami roślin drzewiastych – to liczba, którą trudno osiągnąć nawet w celowo zakładanych ogrodach botanicznych.

W dobie kurczenia się terenów zielonych w miastach, duże cmentarze pełnią coraz ważniejszą rolę jako refugia biodiversty – miejsca, gdzie przyroda ma przestrzeń i spokój, których brakuje w reszcie zurbanizowanego krajobrazu.