Gruzja i Armenia – wycieczka objazdowa. Co warto zobaczyć?

Gruzja i Armenia to dwa niezwykłe kraje Kaukazu, które zachwycają gościnnością, majestatycznymi górami oraz historią sięgającą tysięcy lat. Zapraszamy do lektury naszego przewodnika, który pomoże zaplanować niezapomnianą trasę przez te dwa fascynujące państwa i odkryć ich najpiękniejsze zakątki.

Tbilisi – serce Gruzji pełne kontrastów

Tbilisi to miasto, gdzie nowoczesność spotyka się z tradycją na każdym kroku. Wąskie uliczki starego miasta kryją w sobie malownicze kamienice z rzeźbionymi balkonami oraz liczne knajpki serwujące lokalne przysmaki. Nad miastem góruje twierdza Narikala, z której rozpościera się widok na rzekę Kurę i nowoczesny Most Pokoju. To idealne miejsce na rozpoczęcie przygody z Kaukazem, oferujące niepowtarzalną atmosferę, której nie znajdziecie nigdzie indziej na świecie.

Warto odwiedzić dzielnicę Abanotubani znaną z tradycyjnych łaźni siarkowych o charakterystycznych kopułach. Zapach siarki i unosząca się para wodna tworzą tu unikalny klimat, a kąpiel w gorącej wodzie to doskonały sposób na relaks po długim locie. Wieczorami miasto tętni życiem, a podświetlone zabytki dodają mu tajemniczości i uroku, który trudno zapomnieć nawet wiele lat po powrocie do domu. Spacer po głównym bulwarze Rustaveli pozwoli z kolei poczuć wielkomiejski szyk tej kaukaskiej metropolii.

Malownicza Droga Wojenna i Kazbegi

Podróż na północ kraju w stronę Wielkiego Kaukazu to doświadczenie pełne zapierających dech w piersiach widoków. Droga Wojenna wije się wśród wysokich szczytów, mijając po drodze twierdzę Ananuri oraz malowniczy zbiornik wodny Żinwali o turkusowej barwie. Najważniejszym punktem trasy jest jednak Stepancminda, skąd można podziwiać potężny masyw wygasłego wulkanu Kazbek, który często skrywa się w chmurach.

Główną atrakcją regionu jest kościół Świętej Trójcy Gergeti, usytuowany na wzgórzu z widokiem na miasteczko i okoliczne góry. Dotarcie do niego pieszo lub samochodem terenowym to obowiązkowy punkt programu dla każdego turysty odwiedzającego te rejony. Monumentalna architektura świątyni w zestawieniu z surowym, górskim krajobrazem tworzy jeden z najbardziej rozpoznawalnych obrazów Gruzji. Wiele osób decyduje się na nocleg w tej okolicy, aby móc podziwiać wschód słońca nad ośnieżonymi szczytami.

Góry Kaukazu oferują liczne szlaki dla miłośników trekkingu o różnym stopniu trudności i długości. Powietrze jest tu wyjątkowo czyste, a cisza przerywana jedynie odgłosami natury pozwala na całkowite odcięcie się od zgiełku codzienności. Lokalne pensjonaty serwują domowe posiłki, które smakują wybornie po całym dniu spędzonym na świeżym powietrzu w otoczeniu surowych skał. To właśnie tutaj można poczuć prawdziwą potęgę natury i spokój, jakiego brakuje w nowoczesnych miastach.

Podczas przejazdu Gruzińską Drogą Wojenną warto zwrócić uwagę na następujące miejsca:

Twierdza Ananuri położona nad błękitną wodą jeziora
Pomnik Przyjaźni Gruzińsko Rosyjskiej w pobliżu Gudauri
Przełęcz Krzyżowa będąca najwyższym punktem całej trasy
Doliny rzeczne otoczone bardzo stromymi zboczami gór
Lokalne stoiska oferujące miód oraz orzechy w czurczcheli
Wodospady ukryte w głębi leśnych wąwozów

Kachetia – kraina wina i gościnności

Wschodnia część Gruzji to region całkowicie zdominowany przez winnice oraz tradycyjne metody produkcji trunków w glinianych naczyniach kwewri. Miasto miłości, czyli Sighnaghi, przyciąga odwiedzających swoimi odrestaurowanymi murami obronnymi oraz brukowanymi uliczkami przypominającymi włoskie miasteczka. To właśnie tutaj można poczuć prawdziwą gruzińską duszę podczas biesiady zwanej suprą, prowadzonej przez doświadczonego tamadę, który dba o odpowiednią kolejność wznoszonych toastów.

Degustacja wina w jednej z wielu lokalnych winiarni to doświadczenie, którego absolutnie nie można pominąć podczas wycieczki objazdowej. Gruzini są niezwykle dumni ze swojej wielowiekowej tradycji winiarskiej i chętnie dzielą się opowieściami o poszczególnych szczepach winogron. Region ten jest również bogaty w ważne obiekty sakralne, takie jak klasztor Bodbe, gdzie według legendy spoczywa święta Nino, patronka kraju. Krajobraz Kachetii jest łagodniejszy niż na północy, co sprzyja relaksującym spacerom wśród rzędów winorośli.

Skalne miasto Uplisciche i historia w Gori

Niedaleko miasta Gori znajduje się jedno z najstarszych skalnych miast na Kaukazie, czyli Uplisciche. Wykute w piaskowcu komnaty, korytarze i świątynie świadczą o potędze dawnych cywilizacji, które zamieszkiwały te tereny już w epoce żelaza. Spacerując po tym starożytnym kompleksie, można niemal przenieść się w czasie i wyobrazić sobie, jak wyglądało życie codzienne tysiące lat temu. To miejsce jest doskonałym przykładem symbiozy ludzkiej pomysłowości z naturalnym ukształtowaniem terenu.

Samo Gori znane jest przede wszystkim jako miejsce urodzenia Stalina, co upamiętnia ogromne muzeum poświęcone jego postaci znajdujące się w centrum miasta. Mimo kontrowersji związanych z tym miejscem, placówka ta przyciąga wielu turystów zainteresowanych historią XX wieku i kultem jednostki. Warto również odwiedzić tutejszą twierdzę górującą nad miastem, która oferuje ciekawą panoramę okolicy i pozwala lepiej zrozumieć strategiczne położenie tej miejscowości.

Architektura Uplisciche w unikalny sposób łączy w sobie elementy pogańskie oraz wczesnochrześcijańskie. Znajdziemy tu pozostałości starożytnego amfiteatru, apteki, a nawet skomplikowanego systemu wodociągowego wykutego bezpośrednio w twardej skale. To fascynująca lekcja archeologii dostępna dla każdego zwiedzającego, która pozwala na bezpośredni kontakt z zabytkami bez barierek czy szyb ochronnych. Każdy krok po wygładzonym przez wiatr piaskowcu to spotkanie z odległą przeszłością.

Okolice te charakteryzują się dość suchym i surowym klimatem, co sprzyja zachowaniu starożytnych struktur w zaskakująco dobrym stanie. Teren skalnego miasta jest bardzo rozległy, więc warto zarezerwować co najmniej kilka godzin na spokojną eksplorację wszystkich zakamarków tego labiryntu. Dobrym pomysłem jest wynajęcie lokalnego przewodnika, który przybliży zawiłe losy tego niezwykłego ośrodka handlowego i religijnego. Panorama doliny rzeki Kury rozciągająca się ze szczytu kompleksu jest idealnym tłem dla pamiątkowych zdjęć.

Poniżej wymieniamy najważniejsze elementy kompleksu Uplisciche:

Sala tronowa wykuta w litej skale piaskowcowej
Starożytne prasy służące do wyciskania soku z winogron
Chrześcijańska bazylika zbudowana na samym szczycie wzgórza
System ukrytych tuneli obronnych oraz ewakuacyjnych
Wykute w podłożu specjalne naczynia na wodę i ziarno
Pozostałości dawnego targu i pomieszczeń mieszkalnych

Erywań – różowe miasto u stóp Araratu

Stolica Armenii, Erywań, nazywana jest często różowym miastem ze względu na kolor tufu wulkanicznego, z którego zbudowano większość reprezentacyjnych gmachów. Sercem metropolii jest Plac Republiki, gdzie wieczorami odbywają się pokazy tańczących fontann przyciągające tłumy mieszkańców i zaciekawionych turystów. Miasto ma bardzo europejski charakter z szerokimi bulwarami, licznymi kawiarniami na świeżym powietrzu oraz parkami pełnymi nowoczesnych rzeźb.

Punktem obowiązkowym są Kaskady, czyli monumentalne schody ozdobione fontannami i unikalnymi dziełami sztuki współczesnej z całego świata. Po wejściu na ich najwyższy poziom roztacza się niezapomniany widok na panoramę miasta z majaczącym w oddali majestatycznym szczytem góry Ararat. Erywań to miasto, które nigdy nie zasypia, a jego atmosfera jest pełna pozytywnej energii i niezwykłego nastawienia mieszkańców do zagranicznych gości. To idealne miejsce na wieczorne degustacje słynnego ormiańskiego koniaku.

Jezioro Sewan i klasztor Sewanawank

Jezioro Sewan to największy zbiornik wodny w całej Armenii i jedno z najwyżej położonych jezior wysokogórskich na świecie. Nazywane bywa często błękitnym okiem Armenii, a jego barwa zmienia się w fascynujący sposób w zależności od pogody i kąta padania promieni słonecznych. Brzegi jeziora to popularne miejsce wypoczynku dla mieszkańców stolicy, szczególnie w gorące letnie dni, kiedy panuje tu bardzo przyjemny i ożywczy chłód.

Na półwyspie wrzynającym się w taflę wody znajduje się malowniczy kompleks klasztorny Sewanawank pochodzący z IX wieku. Zbudowane z ciemnego kamienia świątynie przepięknie kontrastują z błękitem jeziora oraz nieba, tworząc wyjątkowo fotogeniczny krajobraz o każdej porze dnia. Spacer wzdłuż skalistego brzegu pozwala poczuć potęgę górskiej natury i spokój, jaki bije od tego uświęconego miejsca z wielowiekową tradycją. To miejsce, gdzie historia spotyka się z nieokiełznaną przyrodą w sposób niemal doskonały.

Okolica jeziora słynie w całym kraju z serwowania świeżych ryb, zwłaszcza pstrągów sewańskich, które są cenionym lokalnym przysmakiem. Restauracje położone tuż nad samą wodą oferują dania przygotowywane według tradycyjnych receptur, co stanowi doskonałe i smaczne dopełnienie każdej wycieczki. Jest to również świetne miejsce na zakup pamiątek wykonanych z lśniącego obsydianu, którego bogate złoża znajdują się w pobliskich pasmach górskich. Odwiedziny nad Sewanem to okazja do regeneracji sił przed dalszą drogą w stronę południowych granic kraju.

Wybierając się nad jezioro Sewan warto przygotować się na:

Bardzo zmienne warunki pogodowe i silny wiatr od wody
Degustację lokalnych raków oraz wyśmienitych ryb słodkowodnych
Spacer po licznych stromych schodach prowadzących do klasztoru
Możliwość zakupu biżuterii wykonanej z ciemnych kamieni wulkanicznych
Oglądanie zabytkowych chaczkarów na terenie klasztornym
Rejs statkiem wycieczkowym po ogromnej tafli jeziora

Świątynia Garni i klasztor Geghard

Garni to jedyna w Armenii świątynia hellenistyczna, która przetrwała w tak dobrym stanie do dzisiejszych czasów i przypomina ateński Partenon. Położona na krawędzi głębokiego wąwozu rzeki Azat, oferuje niesamowite widoki na unikalne formacje skalne zwane Symfonią Kamieni. To miejsce dobitnie pokazuje, jak głęboko w przeszłość sięgają korzenie kultury ormiańskiej i jak silne były tu niegdyś wpływy antycznego świata rzymskiego i greckiego.

Zaledwie kilka kilometrów dalej znajduje się kompleks klasztorny Geghard, którego znaczna część jest wykuta bezpośrednio w twardej skale górskiej. Klasztor ten słynie z niesamowitej akustyki w swoich wnętrzach oraz licznych chaczkarów, czyli rzeźbionych kamiennych krzyży o niezwykle precyzyjnych i drobnych detalach. Przechadzając się po mrocznych i chłodnych wnętrzach wykutych kościołów, można poczuć mistyczną aurę, która od wielu wieków przyciąga tu rzesze pielgrzymów. To jeden z najważniejszych zabytków wpisanych na listę światowego dziedzictwa UNESCO w tym regionie.

Chor Wirap i widok na biblijny Ararat

Klasztor Chor Wirap to jedno z najważniejszych miejsc dla całego ormiańskiego chrześcijaństwa, gdyż to właśnie tutaj więziony był św. Grzegorz Oświeciciel. Obiekt położony jest na niewielkim wzgórzu tuż przy granicy z Turcją, co czyni go najlepszym punktem obserwacyjnym na legendarną górę Ararat. Widok monumentalnego, ośnieżonego szczytu górującego nad rozległą równiną zapiera dech w piersiach i stanowi symbol jednoczący wszystkich Ormian na świecie.

Można tu osobiście zejść do głębokiej lochy, w której przebywał święty przed nawróceniem króla, co dla wielu osób jest bardzo poruszającym przeżyciem. Cały zadbany teren klasztoru jest otoczony przez zielone winnice, co tworzy sielankowy krajobraz kontrastujący z surowością i majestatem samej góry. Miejsce to jest niezwykle istotne dla tożsamości narodowej i religijnej Armenii, stanowiąc punkt obowiązkowy każdej szanującej się wycieczki objazdowej po tym kraju.

Podczas wizyty warto zwrócić szczególną uwagę na liczne małe kapliczki oraz ołtarze, przy których wierni nieustannie składają swoje intencje. Atmosfera skupienia i cichej modlitwy miesza się tu z zachwytem zagranicznych turystów nad niespotykanym pięknem otaczającej przyrody. Ararat, choć znajduje się obecnie poza administracyjnymi granicami kraju, wydaje się być niemal na wyciągnięcie ręki, co budzi głębokie refleksje nad skomplikowaną historią i polityką regionu.

Teren wokół klasztoru jest wyjątkowo płaski, co sprawia, że charakterystyczna bryła świątyni jest widoczna z bardzo dużej odległości. Najlepiej przyjechać tutaj wcześnie rano, kiedy przejrzystość powietrza jest zazwyczaj największa, a słońce pięknie oświetla lodowiec znajdujący się na samym szczycie góry. To jedno z tych rzadkich miejsc, które na zawsze zostają w pamięci każdego podróżnika ze względu na swoją symboliczną wagę i niezaprzeczalne, surowe piękno krajobrazu.

Przed wyprawą do Chor Wirap warto wiedzieć że:

Granica z Turcją jest całkowicie zamknięta i pilnie strzeżona
Zejście do lochy świętego jest bardzo wąskie oraz strome
Najlepsze zdjęcia góry Ararat powstają zazwyczaj o samym świcie
Na miejscu można kupić tradycyjne ormiańskie wyroby rzemieślnicze
Wstęp na teren kompleksu klasztornego jest zazwyczaj całkowicie bezpłatny
Warto zabrać ze sobą zapas wody ze względu na brak cienia
Na terenie klasztoru należy zachować ciszę i odpowiedni ubiór